Kivi Yetiştiriciliği

İklim İstekleri: Genel olarak kivi kültürünün yapılabileceği alanlar kışları ılık, yazları sıcak ve nemli yörelerdir. Gözlerin uyanmasında yaprak dökümüne kadar 240–260 gün don olmayan gelişme süresi ister. İlkbaharın geç donlarında sürgünler zarar görebilir. 1–2 ºC ‘de çiçek gözleri ve genç sürgünler zarar görebilir. Bitkiler sürekli ve sert rüzgâr alan yörelerde gelişemez. Verim yaşındaki bitkiler kışın -13 ºC ’ye kadar dayanabilirken, genç bitkiler daha yüksek (-4, -6 ºC) sıcaklıklarda zararlanabilir. Yıllık ortalama sıcaklık 12–16 ºC ve nispi nem %50–70 olması gerekmektedir. Kışın -6ºC ve - 10ºC arasında bitkiler, ilkbaharda -0,5 ºC sürgünler sonbaharda -2 ºC meyveler zarar görür. Kivi soğuğa duyarlı olmasına karşın 7.2 0 C’nin altında 400–600 saat soğuklama ister.

Toprak İstekleri: Kivi asmaları saçak ve yüzlek köklü olduğundan süzek, hafif ve derin topraklarda iyi gelişir. Killi, ağır (su tutan ) ve taban suyu yüksek topraklarda sonuç olumsuz olur. Asitli topraklarda iyi gelişir. Toprak PH’sı tercihen 5,5–7,0 arasında olmalıdır. Toprakta en çok % 8 kireç olmalıdır. Organik maddece zengin topraklarda sonuç olumlu olur.

BAHÇE TESİSİ:

 Dikim Planı ve Dikim: Fidanların dikileceği yer arazi yapısı uygunsa güney yönlü ve sıraların yönü kuzey güney istikametinde olmalı ve dikimi yapılan yerin taban su seviyesi yüksek olmamalıdır. Kivi tesisinde fidanlar iklim ve toprağa bağlı olarak 4x5, 4x3 gibi değişik aralıklı ve mesafelerle dikilebilir. Dikim ilkbaharda don tehlikesi geçtikten sonra yapılmalıdır. Dikimde çukurlar derin açılmalıdır. Dikim de tercihen 2 yaşlı fidanlar kullanılmalıdır. Fidanların gövdesi 8–12 mm çapında ve iyi olgunlaşmış olmalıdır. Saçak kökler bol ve temiz (nematodsuz) olmalıdır. Dikimde fidanlar sürgünleri 3–4 gözden kesilir.

Sıcak yörelerde aşılı fidanlar, soğuk yerlerde çelik fidanlar tercih edilmelidir. Fidan dikimi ilkbahar ve sonbaharda yapılmalıdır. Kış donları tehlikesi olmayan yörelerde sonbahar dikimi daha uygundur. Eğer fidanlar tüp içerisinde ise özellikle dikimden sonra sulaması takip edildikten sonra yaz aylarında da yapılır. Kivi fidanlarının dikileceği fidan çukurları en az 45–50 cm derinliğinde ve çapında olmalıdır. Açılan kuyulardan çıkan toprakla hayvan gübresi karıştırılır, tekrar fidan çukurlarına konulmalıdır. Erken verime yatmaları ve sağlıklı bir gelişme için 2 yaşlı sağlıklı fidanlar dikilmelidir. Fidan dikimi yapılırken Aşı yeri veya sürgün yeri toprak altında kalmamalı toprak üzerinde olmalıdır. Tüplü (torbalı)fidanlar tüpten ayrılarak dikilmeli ve can suyu verilmelidir.

Dikilen fidanların sağlıklı gelişebilmesi için 3–4 günde bir yağışsız havalarda sulanmalıdır. Sürgünün dik büyümesi ve düzgün bir gelişme gösterebilmesi için 3–4 cm çapında 2,0 m uzunluğunda destek(herek) verilmelidir. Kivide budama değişik zamanlarda farklı amaçlarla yapılır. Bunlar Şekil Budaması, Kış Ürün Budaması ve Yaz Budamasıdır. Şekil Budaması genç bitkilere şekil vermek için yapılır. Amaç dik ve sağlam büyüyen ve ana tele kadar tek gövdeli bir şekil elde etmektir. Bitkiler ana telden sağa ve sola olmak üzere iki sabit kordon oluşturarak taçlandırılır. Kış Budaması düzenli verim almak için yapılır.

Kivide meyveler bir yaşlı sürgünlerden çıkan o yılın sürgünlerinden alınır. Bu nedenle her yıl düzenli ve sert budama yapılmaktadır. Kış Budamasında bir yaşlı sürgünlerin yaklaşık 1/3 -2/3 ‘ü çıkarılır. Geriye kalan yıllık ürün çubukları yeterli  miktarda ürün verirler. Bu ürün çubukları sabit kordonlar üzerinde 25-30cm. Aralık ve 80-100cm.(8–10) gözlü olacak şekilde bırakılırlar. Kış budaması yaprak dökümü ile gözlerin uyanması arasındaki bir zamanda yapılmaktadır. Ancak bitkinin yoğun dinlenme dönemine gelmesi en uygunudur. Yaz Budaması 6–7 yaşlarındaki bitkilerde aşırı sürgün yükünün aralanması amacıyla yapılır. Bunun için gereksiz oburlar, uzun sürgün uçları alınarak havalanma ve güneşlenme koridorları açılır.

Su ve Sulama: Bitkiler yüzlek köklü, buna karşılık çok ve büyük yapraklı olduğundan su isteği fazladır. Doğu Karadeniz Bölgesi dışında yağış durumuna göre Haziran-Eylül arasında sulama gerekebilir. Bu dönemde sulama aralığı 2–7 gün arasında değişir. Su, çok önemli yörelerde damlama, diğer yörelerde minisprink (asma altı yağmurlama ) sistemleri ile verilmelidir.

Toprak İşleme: Kökler yüzlek ve toprak sürekli nemli olacağından toprak işleme yapılmaz veya çok yüzlek yapılır. Birçok bahçede sıra araları otlu (yeşil örtü ) dur, sıra üzerlerinde yabancı otlar ilaçlarla kontrol edilir.

VERİM VE HASAT: Tesiste 2 yaşlı fidanların kullanılması halinde, dikimin 3. Yılından itibaren verim alınmaya başlanır. Doğal olarak ilk yıllar az olan verim bitki gelişmesine paralel artar. Asmalar tam verim yaşına 6–7 yaşında girerler. Bitki başına verim uygun çevre ve bakım koşullarında 40–50 kg.’a çıkar. Bu durumda dekara verim de 2–3 tonu bulur. Ancak bütün bitkilerde olduğu gibi verim ile kalite arasında denge korunmalıdır. Hasatta meyve sapı dalda kalır, meyve sapsız toplanır. Çiçeklenme eli hasat arasında 140–160 gün geçer. Hasat edilen meyve hemen yenemez. Yeme olumuna gelmesi için mutlaka olgunlaştırılması gerekir. Olgunlaşma oda sıcaklığında ( 20ºC) 7–15 günde tamamlanır. Yeme olumuna gelen meyvelerde sertlik 1 kg/cm2, SÇKM de % 13,5–15 arasında bulunmalıdır. Hasattan sonra meyveler kolaylıkla ve uzun süre depolanabilirler. Nemli ve serin ortamda 2 aya kadar kolaylıkla saklanabilen meyveler soğuk hava depolarında (0–0,5 º C sıcaklık, %90 nem) 6 aya kadar muhafaza edilebilir.


Paylaş