HASTALIK VE ZARARLILARI

KABAKGİLLERDE KÜLLEME HASTALIĞI (Erysiphe cichoracearum, Sphaerotheca fuliginea)

Hastalık Belirtisi:

• Hastalık bitkilerin önce yaşlı yapraklarında görülür, daha sonra genç yapraklara da geçer.

• Öncelikle yaprağın üst yüzeyinde parça parça, nispeten yuvarlak lekeler belirir, sonradan bu lekeler birleşerek yaprağın her iki yüzeyini, yaprak sapını ve gövdeyi kaplar.

• Lekeler ilk zamanlarda beyaz renkte toz tabakası gibi görünür, zaman ilerledikçe esmerleşir.

• Yapraklar kuruyup dökülür ve bitkide gelişme durur. Bunun sonucu olarak da ürün kaybı meydana gelir.

• Hastalık için en uygun sıcaklık 27 0C’dir.

Hastalığın Görüldüğü Bitkiler:

• Hastalık kabakgillerde (hıyar, kavun, kabak, karpuz) görülür.

Mücadele Yöntemleri:

Kültürel Önlemler:

• Hasattan sonra hastalıklı bitki artıkları toplanarak yakılmalıdır.

Kimyasal Mücadele:

• ilk hastalık belirtileri görüldüğünde ilaçlamaya başlanır.

• İlaçlama havanın serin ve sakin olduğu zamanlarda bitkinin her tarafının ilaçla kaplanması şeklinde olmalıdır.

• Yağıştan sonra ve fazla çiğ bulunduğunda toz kükürt uygulaması yapılmamalıdır, çünkü çıkabilecek güneş nedeni ile yanıklar meydana gelebilir.

• Genellikle günlük sıcaklık ortalaması 270 C’nin üstünde ve orantılı nemin de % 50’nin altına düştüğü zamanlarda ilaçlamaya ara verilmeli, şartlar değiştiğinde ise ilaçlamaya devam edilmelidir.

Kimyasal Mücadelede Kullanılacak İlaçlar ve Dozları: İl/ilçe Müdürlükleri ve reçete yazma yetkisi bulunan kişilerce belirlenmelidir.

 

KABAKGİLLERDE MİLDİYÖ HASTALIĞI (Pseudoperonospora cubensis)

Hastalık Belirtisi:

• Hastalık yapraklar üzerinde küçük, soluk yeşil veya sarımsı lekelerle kendini belli eder. Hastalık ilerledikçe bu lekeler koyulaşır.

• Yaprağın alt yüzünde ve bu lekelerin tam altında gri veya menekşe renginde küf tabakası oluşur.

• Hastalığın şiddetine göre bitkideki hastalıklı yapraklar sararıp, kahverengine döner, önce yaşlı yapraklar, bir süre sonra da taze ve genç yapraklar kurur ve bitki tamamen ölür.

• Orantılı nemin yüksek olduğu üretim alanlarında ekonomik seviyede ürün kaybına neden olabilir.

• Hastalık için en uygun koşullar 20–22 0C sıcaklık ve % 90 orantılı nemdir.

Hastalığın Görüldüğü Bitkiler:

• Hastalık hıyar, kavun ve su kabağında görülür.

Mücadele Yöntemleri:

Kültürel Önlemler:

• Sık dikim yapılmamalı, yapılmış ise zamanında gerekli seyreltme yapılmalıdır.

Kimyasal Mücadele:

• İlaçlamaya çevrede ilk mildiyö belirtileri görüldüğünde başlanır.

• İlaçlamalar hastalığın şiddetine ve iklim koşullarına göre 7–10 gün aralıklarla sürdürülür.

• İlaçlamaların bitkinin her tarafını, özellikle de yaprak altlarını kaplayacak şekilde yapılması gerekmektedir.

Kimyasal Mücadelede Kullanılacak İlaçlar ve Dozları: İl/ilçe Müdürlükleri ve reçete yazma yetkisi bulunan kişilerce belirlenmelidir.

 

KABAKGİLLERDE ANTRAKNOZ (Colletotrichum orbiculare)

Hastalık Belirtisi:

• Bu etmen hastalıklı bitki artıklarıyla toprağa ve topraktan da yeni ekilen bitkilerle geçtiği gibi, tohum ile de taşınabilmektedir.

• Ayrıca antraknozlu bitkilerden, sağlamlara etmenin geçişi yağmur suyu ile sıçraması, ilaçlamalar veya çiğ ile olmaktadır.

• Bulaşmalar genellikle 16°C civarında olmakta, 21–26°C sıcaklık ve en az %80 orantılı nem koşullarında epidemi meydana gelmektedir.

• Hastalığın inkübasyon süresi optimum koşullarda 5–6 gündür.

• Hastalığın ilk belirtileri yapraklar üzerinde görülen esmer veya siyah renkli yuvarlağa yakın lekeler halindedir.

• Bu lekeler zamanla birleşip büyürler ve düzensiz bir şekil alırlar.

• Daha sonra buruşup parçalanmaları sonucunda yapraklar ve daha ileriki dönemde bütün bitki kuruyarak ölebilir .

• Yaprak sapları üzerindeki lekeler uzunumsu esmer ve hafif çukurdur .

• Hastalığın meyvelerdeki belirtileri ise 1–2 mm çapından daha büyük daire veya düzensiz çöküntü halinde lekelerdir .

• Rutubetli havalarda bu lezyonlar üzerinde kavuniçi bir renk oluşur, hastalığın tanınması bakımından tipik bir görünümdür.

• Bu fungus yağışlı geçen yıllarda ürün kaybına neden olabilir.

Hastalığın Görüldüğü Bitkiler:

• Hastalık, kabakgillerde (hıyar, kavun, kabak, karpuz) görülmektedir.

Mücadele Yöntemleri:

Kültürel Önlemler

• Tohumluk hastalığın görülmediği bitkilerden alınmalıdır.

• En az 3 yıllık ekim nöbeti uygulanmalıdır.

• Tarladaki antraknozlu bitki artıkları yok edilmelidir.

• Hastalığın her yıl epidemi yaptığı yerlerde varsa dayanıklı çeşitler ekilmelidir.

Kimyasal Mücadele

• Tohum ilaçlaması: Ekimden önce tohumlar 1 saat süre ile ıslatılıp, 1 saat kurutulduktan sonra tohum ilaçlarından biri ile ilaçlanmalıdır. İlacın tohum yüzeyini kaplayabilmesi için bidon, kavanoz veya naylon torbada en az 15 dakika sallanması gereklidir.

• Yeşil aksam ilaçlaması: Günlük ortalama sıcaklığın 16°C olması ve orantılı nemin en az %80’e ulaşması ile mücadeleye başlanması gerekirse de; uygulamada en pratik yol, bitkilerinin yaprak ve saplarında ilk antraknoz lekelerinin tespiti ile ilaçlamaya başlanmalıdır.

• İlaçlamanın bitki yapraklarının alt ve üst yüzeylerine gelecek şekilde yapılması gereklidir. Uygulamalar rüzgârsız bir havada sabah ve akşam saatlerinde yapılmalıdır.

• Hastalığın şiddeti, iklim koşulları ve ilacın etkinlik süresine bağlı olarak ilaçlamaya devam edilmelidir.

 

KABAKGİLLERDE SOLGUNLUK VE KÖK ÇÜRÜKLÜĞÜ (Fusarium spp., Pythium spp., Rhizoctonia spp.)

Hastalık Belirtisi:

• Kabakgillerde solgunluk ve kök çürüklüğünün etmenleri Fusarium spp., Pythium spp. ve Rhizoctonia spp.’dir.

• Bu mantarlar genellikle yaşamlarını toprakta sürdürürler.

• Uygun ekolojik koşullarda hızla çoğalmakta ve uzun yıllar konukçuları olmadan canlı kalabilmektedirler.

• Bu özellikleri nedeniyle, önemli bitki patojeni fungal etmenler arasında yer almaktadırlar.

• Bu etmenlerin bir yıldan diğer yıla geçişleri, genellikle tarlada kalan hastalıklı bitki artıkları ile bazı türler de ise tohumla olmaktadır.

• Hastalık etmenleri, tek tek veya bir arada tohumun çimlenmesiyle başlayan ve bütün vejetasyon devresi süresince bitkileri enfekte ederler ve zarar meydana getirirler.

• Çimlenme ve çıkışı takiben fide devresinde kök çürüklüğü (çökerten) hastalığına sebep olurlar.

• Bu devrede hastalığa yakalanan fideler çoğunlukla tamamen kururlar. Canlı kalanlar ise, kök boğazı ve kılcal köklerindeki lokal yaralar ve çürümeler nedeniyle, ileriki devrelerde solgunluk hastalığına daha duyarlı hale gelmektedirler .

• Bulaşık bitkilerin, kol atma, çiçek ve meyve oluşumu devrelerinde tipik solgunluk belirtileri görülür.

• Tipik iletim demetleri lekelenmeleri ve kol uçlarından başlayan solgunluk sonucu önce yapraklarda daha sonra tüm bitkide çökme meydana gelmektedir.

• Bu bitkilerin kök boğazını çepeçevre saran şekilde açık ve koyu kahve renkli bir yanıklık ve bazı hallerde ise ayrıca bir zamklaşma görülür.

• Kabakgil ekiliş alanlarında ekonomik ürün kayıplarına neden olabilen bir hastalıktır.

• Ülkemizde bütün kabakgil ekim alanlarında görülmektedir.

Hastalığın Görüldüğü Bitkiler

• Kavun, karpuz ve hıyar, kabak bitkileri başlıca konukçuları arasındadır.

Mücadele Yöntemleri

Kültürel Önlemler

• Ekim nöbeti uygulanmasına özen gösterilmelidir.

• Sırta dikim yapılmalı ve sulama esnasında kök boğazına suyun değmemesine dikkat edilmelidir.

• Bitkilerin suyu ark içerisinden sızarak alabileceği şekilde karıklar oluşturulmalıdır.

• Toprağın fiziki yapısını düzeltmek, bitkilerde iyi bir gelişmeyi ve patojen etmenlere karşı yararlı mikroorganizma yoğunluğunun artmasını sağlamak için tarlaya iyi yanmış çiftlik gübresi verilmeli ve yeşil gübre uygulaması yapılmalıdır.

• Toprak analizi sonuçlarına göre gübreleme yapılmalıdır.

• Hastalığa dayanıklı çeşitler yetiştirilmelidir.

• Hastalığa yakalanmış bitkiler sökülerek imha edilmelidir.

Fiziksel ve Kimyasal Mücadele

Uygulamalar toprak boşken yapılır. Bu amaçla aşağıdaki önerilerden biri toprağın dezenfeksiyonu için uygulanır.

• Solarizasyon+önerilen toprak fumigantlarının düşük dozlarının kombinasyonu

• Solarizasyon+Yaş tavuk gübresi (1 ton/da)

• Solarizasyon+Yaş sığır gübresi (4 ton/da)

Bu uygulamaların başarılı olması için aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir:

• Bu uygulamalar sıcak yaz aylarına sahip olan bölgelerde temmuz ve ağustos aylarında başarılı olmaktadır.

• Uygulama süresi 4 haftadan az olmamak üzere 8-10 haftaya kadar uzatılabilir.

• Uygulama boyunca toprağın tavda tutulması sağlanmalıdır.

• Şeffaf plastik örtünün delinmemesine özen gösterilmelidir.

• Uygulama sonrası toprağın yüzeysel (10-15 cm) işlenmesi sağlanmalıdır.

Solgunluk ve kök çürüklüğü hastalıklarına karşı mücadele, toprak boşken dezenfeksiyon amacı ile yapılır.

 

KABAK MOZAİK VİRÜSÜ (Squash mosaic comovirus-SqMV)

Hastalık etmeni : Kabak mozaik virüsüdür.

Hastalık Belirtisi

• Belirtiler genç bitkilerde daha şiddetli görülür.

• Yapraklarda klorotik sarı lekeler, koyu yeşil damar bantlaşması ve deformasyon görülür.

• Yapraklarda kabarcıklar ve deformasyon oluşur.

• Damar aralarındaki alanlarda daralmalar ortaya çıkar.

• Meyvelerde renk bozulması, yüzeyde kabarıklık ve şekil bozukluğu görülür.

Bulaşma yolları

• Tohumla taşınır.

• Karpuz telli böceği virüsün vektörüdür.

• Virüs mekanik olarak da taşınmaktadır.

Hastalığın Görüldüğü Bitkiler

• Kabak, kavun, karpuz ve hıyar başlıca konukçularıdır.

Mücadelesi:

• Virüs hastalıklarına karşı Kimyasal Mücadele yoktur.

Kültürel Önlemler:

• Virüsten arî tohum kullanılmalıdır.

• Fideliklerde hastalık görülürse hasta fideler imha edilmelidir.

• Ara konukçu olan yabancı otlar ve vektör böceklerle mücadele yapılmalıdır.

• Hastalıklı bitkiler imha edilmelidir.

• Dayanıklı çeşit kullanılmalıdır.

 

KABAK SARI MOZAİK VİRÜSÜ (Zucchini yellow mosaic potyvirus-ZYMV)

Hastalık etmeni Kabak sarı mozaik virüsüdür.

Hastalık Belirtisi:

• Başlangıçta kabakgil yapraklarında, sarı mozaik, nekroz ve kısmen şekil bozukluğu meydana gelir.

• Bitkinin tümünde mozaik, damar bantlaşması, yaprak deformasyonu ve bodurluk görülür.

• Yapraklar parçalı bir hal alır, iplikleşir, boğum araları kısalıp kalınlaşır.

• Meyveler küçük kalır, şekli bozulur, sivilce benzeri şişkinlikler, yeşil benekler oluşur.

Bulaşma yolları:

• 38’den fazla yaprak biti türü (özellikle Myzus persicae, Macrosiphum euphorbia, Aphis gossypii, A. craccivora, A. citricola ve Toxoptera citricidus) ile taşınabilir.

• Bitki özsuyu ile mekanik olarak taşınır.

Hastalığın Görüldüğü Bitkiler:

• Kabak, kavun, karpuz ve hıyar başlıca konukçularıdır.

Mücadelesi:

• Virüs hastalıklarına karşı Kimyasal Mücadele yoktur.

Kültürel Önlemler:

• Yaprak bitleri ile mücadele edilmelidir.

• Hastalıklı bitkiler imha edilmelidir.

• Üretim alanında bakım işlemleri sırasında eller ve aletler % 1’lik formaldehit, % 10 ‘luk trisodyum fosfat ya da çamaşır suyu ile dezenfekte edilmelidir.

• Tarla yabancı otlardan temizlenmelidir.

• Dayanıklı çeşit kullanılmalıdır.


Paylaş